Електронний репозитарій ПДАУ
Полтавський державний аграрний університет
Електронний репозитарій (сховище, архів) наукових публікацій – електронний архів результатів науково-дослідної роботи, публікацій науковців, викладачів, аспірантів та студентів університету, кваліфікаційних робіт студентів для їх централізованого зберігання та надання відкритого доступу до них світовій академічній спільноті у режимі онлайн.
Нові надходження
Lekarz weterynarii i działacz gospodarczy Antoni Leparski (1874-1944) – nowe źródła do biografii
(2025) Zhvanko, L. M.; Жванко, Любов Миколаївна; Muliar, V.; Romaniuk, N.; Makhorin, G.; Marchenko, S.; Melnychuk, V.; Shevchuk, S.
Artykuł przedstawia biografię lekarza weterynarii Antoniego Leparskiego (1874–1944), absolwenta Charkowskiego Instytutu Weterynaryjnego, podpułkownika rezerwy, aktywnego działacza okresu międzywojennego w Polsce oraz cywilnej ofiary powstania warszawskiego. Jego biografia opiera się na unikalnych źródłach archiwalnych, które zachowały się do dziś w zbiorach Archiwum Państwowego Obwodu Charkowskiego w Charkowie. Analizowane dokumenty zostały po raz pierwszy wprowadzone do obiegu naukowego. Ilustracje towarzyszące artykułowi (zdjęcie Antoniego Leparskiego, jego list oraz dyplom) również nigdy wcześniej nie były publikowane. Na podstawie odnalezionych źródeł archiwalnych autorom udało się ustalić datę jego urodzenia, warunki życia w dzieciństwie, edukację szkolną oraz niektóre fakty z okresu studiów w Charkowie i początków kariery zawodowej. W pewnym stopniu uzupełniono także kolejne okresy jego życia w Petersburgu i Warszawie. Autorzy dochodzą do wniosku, że los Antoniego Leparskiego był podobny do tragicznych losów wielu Polaków jego pokolenia i zasługuje na pamięć.
Profesor Karol Klaudiusz Wiszniewski (1805-1863): 220. rocznica urodzin założyciela Praktycznej Szkoły Weterynaryjnej w Charkowie
(2025) Zhvanko, L. M.; Жванко, Любов Миколаївна; Kibkalo, D. V.; Кібкало, Дмитро Вікторович; Sobolewski, J.
Artykuł przedstawia biografię wybitnego polskiego uczonego, profesora Karola Klaudiusza Wiśniewskiego (1805–1863), współtwórcy edukacji weterynaryjnej na Lewobrzeżnej Ukrainie i ogólnie w Europie Wschodniej, a także pierwszego dyrektora Praktycznej Szkoły Weterynaryjnej w Charkowie. Artykuł opiera się na unikalnych źródłach archiwalnych i zbiorach rękopisów przechowywanych w Archiwum Państwowym Obwodu Winnickiego, Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, Bibliotece Uniwersytetu Wileńskiego, Bibliotece im. Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk oraz Cyfrowym Archiwum Czasopism Centralnej Biblioteki Naukowej Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. W. N. Karazina. Autorzy dochodzą do wniosku, że Karol Wiśniewski był jednym z najwybitniejszych profesorów medycyny weterynaryjnej, skutecznie łączącym pracę dydaktyczną i organizacyjną z badaniami naukowymi. Stał się autorem innowacyjnego pomysłu ubezpieczenia bydła, a także należał do pierwszych naukowców w Europie Wschodniej, którzy podjęli problematykę walki z księgosuszem.
Profesor Napoleon Halicki (1818-1881) – założyciel Charkowskiej Szkoły Weterynaryjnej, wybitny naukowiec i lekarz-praktyk
(2024) Zhvanko, L. M.; Жванко, Любов Миколаївна; Kibkalo, D. V.; Кібкало, Дмитро Вікторович; Sobolewski, J.
Artykuł przedstawia sylwetkę wybitnego Polaka, profesora Napoleona Halickiego (1818–1881), utalentowanego twórcy systemu edukacji i nauki weterynaryjnej w Charkowie i Europie Wschodniej, założyciela Charkowskiej Praktycznej Szkoły Weterynaryjnej (1839) jako wydziału Uniwersytetu Charkowskiego oraz Charkowskiej Szkoły Weterynaryjnej (1850) – drugiej wyższej uczelni w mieście. Artykuł opiera się na źródłach archiwalnych, wcześniej nieznanych w Polsce, przechowywanych w zbiorach Litewskiego Państwowego Archiwum Historycznego w Wilnie oraz Archiwum Zdigitalizowanych Czasopism Centralnej Biblioteki Naukowej Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. W. N. Karazina. Autorzy podkreślają, że obok działalności organizacyjnej i wieloletniej służby na stanowisku dyrektora Charkowskiej Szkoły Weterynaryjnej Napoleon Halicki prowadził badania naukowe, będąc wybitnym europejskim naukowcem poszukującym sposobów pokonania chorób zakaźnych bydła w połowie XIX wieku. Był cenionym i autorytatywnym uczonym swoich czasów, zasługującym na uznanie przyszłych pokoleń.
Kościoły polskie na Ukrainie Lewobrzeżnej: Od założenia do zagrożenia w okresie toczącej się wojny (XIX-XXI wiek)
(2023) Zhvanko, L. M.; Жванко, Любов Миколаївна
Artykuł stanowi próbę spojrzenia na historię polskich kościołów powstałych na Ukrainie Lewobrzeżnej w XIX wieku przez pryzmat ich tragicznych losów w wieku XX oraz współczesnego zagrożenia zniszczeniem w wyniku rosyjskich ostrzałów rakietowych podczas pełnowymiarowej wojny rozpoczętej w 2022 roku. W opracowaniu przedstawiono krótkie szkice historyczne każdego z 12 kościołów wybudowanych na terenie Ukrainie Lewobrzeżnej w granicach guberni jekaterynosławskiej, połtawskiej, charkowskiej i czernihowskiej. Dzięki staraniom lokalnej Polonii na tym obszarze powstało 12 świątyń, a mianowicie w: Czernihowie, Niżynie, Połtawie, Romnach, Krzemieńczuku, Jekaterynosławiu (Dnipro), Kamienskiem, Jenakijewem, Mariupolu, Bachmucie, Charkowie i Sumach. Zamieszczone w publikacji tabele pozwalają na pełniejsze ukazanie chronologii powstawania polskich kościołów na tym terenie oraz zaprezentowanie ich dramatycznych losów w syntetycznej formie. Warto podkreślić, że świątynie te, będące zabytkami architektury sakralnej zdobiącymi centralne części ukraińskich miast, mimo trwającej wojny pozostają żywymi ośrodkami życia religijnego i kulturalnego.
Robert August Kunicki (1880-1914): utalentowany lekarz weterynarii i twórca zootechnii teoretycznej
(2024) Zhvanko, L. M.; Жванко, Любов Миколаївна; Kibkalo, D. V.; Кібкало, Дмитро Вікторович; Sobolewski, J.
Strony proponowanego artykułu ukazują niezwykły los Roberta Augusta Kunickiego (1888–1914). Był on znanym lekarzem weterynarii, absolwentem i pracownikiem Charkowskiego Instytutu Weterynaryjnego, naukowcem-zootechnikiem, patriotą Ojczyzny oraz bohaterem Legionów Polskich. Badanie to jest cenne zarówno dla historii polskiej weterynarii, jak i dla historii zootechniki. Oparte jest na źródłach archiwalnych, które w owym czasie nie były znane w Polsce, a które przechowywano w zasobach Państwowego Archiwum Obwodu Charkowskiego. Artykuły z ówczesnej prasy charkowskiej, opowiadające o jego pobycie i działalności zawodowej w tym mieście, stanowią cenne uzupełnienie biografii naukowca. Autorzy zwrócili uwagę na ważną rolę, jaką w życiu Roberta Kunickiego odegrała Ukraina. Charków był miejscem jego studiów, a później pracy w Instytucie Weterynaryjnym. Podkreślono, że w okresie charkowskim Kunicki dał się poznać jako naukowiec zajmujący się hodowlą zwierząt. Zainicjował reformę edukacji weterynaryjnej, podejmując starania o włączenie dyscyplin zootechnicznych do programu studiów weterynaryjnych.